Nieuwe fase in de strijd tegen witwassen
Volgend jaar, om precies te zijn op 10 juli 2027 wordt het langverwachte zesde anti-witwaspakket van kracht. Dit pakket bevat een aantal belangrijke pijlers, waar we in dit artikel meer over vertellen.
Onderdelen
Het pakket bestaat uit drie grote wetten:
- de AMLA-verordening (Regulation (EU) 2024/1620; AMLAR) tot oprichting van de Europese Anti-Money Laundering Authority (AMLA);
- de Antiwitwasverordening (Regulation (EU) 2024/1624; AMLR) die de verplichtingen van meldingsplichtige entiteiten (ME’s) regelt;
- de Antiwitwasrichtlijn (Directive (EU) 2024/1640; AMLD6) die de governance op nationaalniveau betreft, zoals het UBO-register en het toezicht.
De Antiwitwasrichtlijn zal de huidige Wet ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering (Wwft) voor een groot deel vervangen. Deze witwasregels zijn niet van toepassing op schadeverzekeraars, wel op levensverzekeraars, banken en betaalinstellingen.
AMLA
Een van de meest in het oog springende maatregelen is de oprichting van de Anti-Money Laundering Authority (AMLA). Deze autoriteit is inmiddels in oprichting, en zal vanaf 2028 rechtstreeks toezicht gaan houden op een aantal instellingen. Dit zijn circa 40 geselecteerde, hoogrisicovolle financiële instellingen in de Europese Unie. Daarnaast zal de autoriteit in iedere lidstaat in elk geval op één financiële instelling direct toezicht uitoefenen.
De selectie van deze instellingen wordt in 2027 afgerond. Het directe toezicht richt zich op:
- Grensoverschrijdende actieve instellingen: Dit zijn voornamelijk grote, systemische banken en financiële dienstverleners die in veel verschillende lidstaten opereren.
- Het hoogste risico op witwassen en terrorismefinanciering: De instellingen worden geselecteerd op basis van een gezamenlijk risicomodel waarin hun kwetsbaarheid centraal staat.
- De niet-financiële sector: Hoewel de AMLA indirect toezicht houdt op de gehele sector, voert zij in de praktijk alleen direct toezicht uit op financiële instellingen.
Voor instellingen die niet onder rechtstreeks toezicht vallen zullen (in de Nederlandse context) DNB en AFM de aangewezen toezichthouders blijven.
AMLR: single rulebook
De Anti-Money Laundering Regulation (AMLR) is een verordening en heeft vanaf 10 juli 2027 rechtstreekse werking in alle lidstaten van de Europese Unie. Daarom wordt de AMLR ook wel aangeduid als ‘single rulebook’. Deze wet bevat een aantal wijzigingen ten opzichte van het huidige stelsel. Zo wordt het aantal onder toezichtstaande instellingen uitgebreid met onder meer profvoetbalclubs, voetbalmakelaars en crowdfundingplatformen, wordt de cashlimiet Europees gesteld op €10.000, waar Nederland dit zelf heeft bijgesteld naar €3.000, en wordt de UBO-grens gesteld op ‘25% eigendom/feitelijk zeggenschap of meer’. Dit is een verandering ten opzichte van de huidige wetgeving, die uitgaat van ‘meer dan 25% eigendom/feitelijk zeggenschap’. Vennootschappen met vier gelijkwaardige aandeelhouders gaan daarmee ook onder de reikwijdte vallen.
Van ongebruikelijk naar verdacht
Daarnaast verschuift onder de AMLR de focus van het melden van ongebruikelijke transacties naar het beoordelen en melden van verdachte transacties. In Nederland lag de nadruk traditioneel op objectieve indicatoren: vooraf vastgestelde criteria die bepalen wanneer een transactie ongebruikelijk is, zoals transacties boven een bepaald bedrag, een groot aantal transacties binnen korte tijd of transacties met hoogrisicolanden. Deze systematiek sloot aan bij het uitgangspunt dat alleen opsporingsinstanties en het Openbaar Ministerie kunnen vaststellen of daadwerkelijk sprake is van een concrete verdenking.
De AMLR legt echter meer nadruk op een risicogebaseerde beoordeling. Daardoor worden subjectieve indicatoren belangrijker. Hierbij kijkt een instelling niet alleen naar vaste drempels, maar ook naar gedrag, context en patronen. Denk bijvoorbeeld aan klanten die zonder duidelijke economische reden grote contante stortingen doen, geld snel doorsluizen via meerdere rekeningen, of transacties verrichten die niet passen bij hun profiel of bedrijfsactiviteiten. Deze ontwikkeling kan leiden tot minder automatische meldingen, maar vraagt wel meer analyse, expertise en verantwoordelijkheid van financiële instellingen.
AMLD: update Wwft
Tot slot staan we stil bij de Anti-Money Laundering Directive. Deze verordening wordt op dit moment omgezet in de Nederlandse wetgeving en zal daarmee de huidige Wwft actualiseren. De belangrijkste wijzigingen betreffen het harmoniseren van de bevoegdheden van de Financial Intelligence Units (FIU’s). Dit zijn de instellingen die de meldingen van verdachte transacties moeten beoordelen en opvolgen. Tevens wordt in deze wetgeving de toegang tot het UBO-register uitgebreid met onder meer journalisten en organisaties die zich bezighouden met het voorkomen of bestrijden van witwassen en terrorismefinanciering en bevoegde autoriteiten van derde landen.
Tot slot
Met deze wetgeving veranderen een aantal zaken in de uitvoering, en wordt vooral verder gewerkt aan harmonisatie van wetgeving in de Europese Unie. Tegelijkertijd verandert het doel van de wetgeving niet: het voorkomen en indammen van witwassen en terrorismefinanciering. Heeft u vragen over de toepassing van de wetten, of wat dit voor uw organisatie betekent, schroom dan niet om contact met ons op te nemen. We helpen u graag met inventariseren en implementeren van maatregelen!
